سلطان محمد خدابنده ملقب به الجایتو

زندگی نامه و فعالیت های الجایتو


الجایتو یا همان سلطان محمد خدابنده هشتمین پادشاه از سلسله ایلخانیان بود که بعد از غازان خان به حکومت رسید. وی از سال های 703 تا 716 هجری قمری بر ایران حکومت کرد. الجایتو پسر ارغون و برادر غازان بود. الجایتو با توجه به دین مادر خود که مسیحیت بود در کودکی توسط کشیشان دربار غسل تعمید داده شد و بر حسب نام پاپ در آن زمان که نیکولای چهارم بود وی نیز نیکولا نامیده شد. نام وی در کودکی و برحسب بیماری خاصی که به آن مبتلا شد خر بنده بود که در حروف ابجد به معنای سایه خاص آفریننده معنا می دهد. این نام از عقاید مذهبی و خرافات مغول ها ناشی شد. با ریسمون همراه باشید تا الجایتو را بیشتر بشناسیم.
 

دوران نوجوانی الجایتو
وی در این دوران به حاکمی بخش خراسان در ایران منصوب شد. در این زمان به دلیل داشتن همراهان و روحانیون سنی و از مذهب حنفی در دربار الجایتو رفته رفته وی را به گرویدن به مذهب حنفی سوق دادند. سرانجام بعد از تلاش های بسیار این روحانیون خربنده مسلمان شد و پس از آن نام خدابنده را برای وی برگزیدند.
 

دوران حکومت الجایتو
هنگامی که برادر وی غازان خان فوت کرد وی به عنوان ایلخان بعدی به حکومت ایران رسید. پس از شروع دوران حکمرانی او قوانین و مقررات اسلامی سیطره بیشتری بر کشور یافت، همچنین در فرمانی که از طرف الجایتو صادر شد تمام مقررات صادر شده از طرف غازان خان ایلخانی پابرجا باقی ماند. وی همچنین تمام حاکمان و منصب داران  در دوره ایلخانی قبلی را در پست خود ابقا نمود. الجایتو پس از انجام اقدامات اولیه برای تثبیت حکومت خود به سراغ طرح ساخت شهری جدید به نام سلطانیه رفت که یادگار دوران حکومت پدر خود بود که در زمان غازان پیشرفت کمی را شاهد بود. 
در ابتدا پایتخت حکومت الجایتو شهر تبریز بود ولی در ادامه وی با انتخاب دامنه های سرسبز و حاصلخیز در  زنجان امروزی شهر سلطانیه را بنا نهاد و پایتخت خود را به این مکان منتقل نمود. او در مرکز شهر سلطانیه ارگ بزرگی را بنا نهاد که به بنا های مختلف و آرامگاه های ایلخانی تعلق داشت. در مرکز این ارگی وی گنبد سلطانیه را با وسعت زیاد و توسط 8 مناره برپا کرد. در کنار این گنبد مکان های دیگری چون مدرسه، دارالشفا، خانقاه و ..... را نیز برپا نمود. الجایتو مقام تولیت این بنا را شیخ فضل الله همدانی سپرد و وظیفه تربیت و آموزش علم آموزان نیز بر عهده ایشان بود. این مکان از موقوفه های بسیاری تشکیل شده بود و بسیاری از مردم نیز برای تامین مخارج آن کمک های مالی را برعهده می گرفتند. 

مقاله-ریسمون-الجایتو-1.jpg 

پادشاهان ایلخانی
 

نحوه شیعه شدن الجایتو 
الجایتو در زمان کودکی با آداب دین مسیحیت رشد نموده بود و جزو پیروان این دین به شما می رفت. با گذشت زمان و در دوران نوجوانی وی به آیین بودایی روی آورد اما هنگام آشنایی وی با علمای مذهب حنفی در خراسان و اصرار و پافشاری آن ها به این مذهب گروید. با توجه به یک روایت موثق به دلیل مناظره ای که در پیش الجایتو بین علمای مذهب حنفی و شافعی در گرفت، آن ها در این بحث به توهین و مشاجره روی آوردند و الجایتو به شدت از رفتار آن ها ناراحت و دلگیر شد. پس از این بحث بود که الجایتو از انتخاب مذهب تسنن پشیمان گشته بود، وی با مناظره با علمایی همچون علامه حلی و نظام الدین مراغه ای به مذهب شیعه تمایل و گرایش پیدا کرد. در نهایت مذهب شیعه را برای خود برگزید و سعی کرد تا مبنای قوانین و اقدامات خود را برپایه مذهب شیعه به پیش ببرد. در نهایت نیز پس از سلطنت کوتاه مدت و تنها به مدت 13 سال مسموم شد و به قتل رسید. پیکر الجایتو در گنبد سلطانیه به خاک سپرده شد و امروزه مزار ایشان با نام سلطان محمد خدابنده زبانزد در میان مردم می باشد.
 

گنبد سلطانیه اثر جاودانه اولجایتو
گنبد سلطانیه بنای مشهور عصر الخانیان امروزه در شهر زنجان قرار گرفته است. بر طبق شواهد موجود امروزه این گنبد از لحاظ ارتفاع سقف بنا پس از کلیسای سانتا ماریا در ایتالیا و مسجد ایاصوفیه در ترکیه در رده سوم بزرگترین مکان گنبدی شکل در جهان به شمار می رود. همچنین از این بنا به عنوان بزرگترین گنبد آجری در جهان از آن یاد می شود. این مکان تاریخی و زیبا الهام بخش معماران بسیاری در دنیا برای ساخت جاذبه های زیبایی چون تاج محل در هند و کلیسای سانتا ماریا در فلورانس ایتالیا بوده است. از ویژگی های اعجاب آور این مکان تاریخی مشخصات آن هم چون وزن بالای آن که در حدود 1600 تن تخمین زده شده و قدمت بالای آن در حدود 700 سال می باشد. این اثر تاریخی به جای مانده از دوران حکومت الجایتو در این زمان تنها به مقدار 8 سانتی متر دچار نشست شده که نشان از دوام بالای این بنا و چیره دستی معماران در زمان الجایتو بوده است.

مقاله-ریسمون-الجایتو-2.jpg 

گنبد سلطانیه قبل از مرمت
 

تور های گردشگری گنبد سلطانیه
با توجه به تاریخ کهن منطقه سلطانیه و قدمت حکومت الجایتو و ایلخانیان در این منطقه تور سلطانیه و بازدید از مکان های تاریخی این منطقه در زنجان رونق بسیاری یافته است. به دلیل ویژگی های منحصر به فرد این مکان تاریخی بازدید بسیاری توسط گردشگران داخلی و همچنین توریست های خارجی هر ساله به عمل می آید و تور گردشگری گنبد سلطانیه توسط آژانس مسافرتی ریسمون با داشتن سابقه ای بسیار و راهنما های با تجربه قادر به ارایه خدمات به گردشگران مشتاق به تاریخ و ایران می باشد.
 
مقاله-ریسمون-الجایتو-3.jpg

گنبد سلطانیه
 


0 دیدگاه

24 شهریور 1398

تیم نویسندگان ریسمون

درباره نویسنده
ریسمون با تیمی قوی، محتوای جذاب و به روز تولید میکند

دیدگاه شما